๓.๙ หมวดคฤหัสถ์กับบรรพชิต

     ๑. ดูกรภิกษุทั้งหลาย พราหมณ์และคฤหบดีทั้งหลายเป็นผู้มีอุปการะมากแก่เธอทั้งหลาย บำรุงเธอทั้งหลายด้วยจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร แม้เธอทั้งหลาย ก็จงเป็นผู้มีอุปการะมากแก่พราหมณ์และคฤหบดีทั้งหลาย จงแสดงธรรมอันงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด จงประกาศพรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถ พร้อมทั้งพยัญชนะ บริสุทธิ์บริบูรณ์สิ้นเชิง แก่พราหมณ์และคฤหบดีเหล่านั้นเถิด

         ดูกรภิกษุทั้งหลาย คฤหัสถ์และบรรพชิตทั้งหลาย ต่างอาศัยซึ่งกันและกันด้วยอำนาจอามิสทานและธรรมทาน อยู่ประพฤติพรหมจรรย์นี้ เพื่อต้องการสลัดโอฆะ เพื่อกระทำซึ่งที่สุดแห่งทุกข์โดยชอบ ด้วยประการอย่างนี้

     (๓๘/๔๓๔-๔๓๕ พหุการสูตร)

     ๒. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศีกษาอย่างนี้ว่า เราทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า เราทั้งหลายบริโภคจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ของชนเหล่าใด ปัจจัยของชนเหล่านั้น จักมีผลมาก มีอานิสงส์มาก และการบรรพชาของเราทั้งหลาย จักไม่เป็นหมัน มีผล มีกำไร ดูกรภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล

         อนึ่ง เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า เมื่อพิจารณาเห็นประโยชน์ตน ควรแท้ทีเดียว ที่จะให้ประโยชน์นั้นสำเร็จด้วยความไม่ประมาท เมื่อพิจารณาเห็นประโยชน์ผู้อื่น ก็ควรแท้ทีเดียว ที่จะให้ประโยชน์นั้นสำเร็จด้วยความไม่ประมาท หรือเมื่อพิจารณาเห็นประโยชน์ทั้งสอง ก็ควรแท้ทีเดียว ที่จะให้ประโยชน์ทั้งสองนั้นสำเร็จด้วยความไม่ประมาท

     (๓๕/๑๖๘ อัคคิขันธูปมสูตร)

     ๓. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเที่ยวจาริกไป เพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ชนหมู่มาก เพื่อความสุขแก่ชนหมู่มาก เพื่ออนุเคราะห์โลก เพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เธอทั้งหลายอย่าได้ไปด้วยกัน ๒ รูปโดยทางเดียวกัน

         ดูกรภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงแสดงธรรมงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด จงประกาศพรหมจรรย์ พร้อมอรรถ พร้อมทั้งพยัญชนะ บริสุทธิ์บริบูรณ์สิ้นเชิง สัตว์ทั้งหลายผู้มีธุลีในจักษุเป็นปรกติมีอยู่ เพราะไม่ได้ฟังธรรม ย่อมเสื่อมรอบ ผู้รู้ทั่วถึงซึ่งธรรมจักมี

     (๒๓/๒๐๙ ทุติยปาสสูตร)

     ๔. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ธรรมเหล่าใดที่เราแสดงแล้วด้วยปัญญาอันยิ่ง ธรรมเหล่านั้นพวกเธอเรียนแล้ว พึงส้องเสพ พึงให้เจริญ พึงกระทำให้มากด้วยดี โดยประการที่พรหมจรรย์นี้จะพึงยั่งยืน ดำรงอยู่ได้นาน เพื่อประโยชน์ของชนเป็นอันมาก เพื่อความสุขของชนเป็นอันมาก เพื่ออนุเคราะห์โลก เพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุขของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ก็ธรรมที่เราแสดงแล้วด้วยปัญญาอันยิ่งเหล่านั้นเป็นไฉน คือ สติปัฏฐาน ๔ สัมมัปปธาน ๔ อินทรีย์ ๕ พละ ๕ โภชฌงค์ ๗ มรรคมีองค์ ๘ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ธรรมเหล่านี้แลที่เราแสดงแล้วด้วยปัญญาอันยิ่ง

     (๑๕/๑๖๕ มหาปรินิพพานสูตร)

     ๕. ดูกรมาณพ คฤหัสถ์หรือบรรพชิต ปฏิบัติผิดแล้วย่อมชื่อว่าเป็นผู้ไม่ยินดีกุศลธรรมเครื่องนำออกไปจากทุกข์ เพราะเหตุแห่งอธิกรณ์ คือ การปฏิบัติผิด

         ดูกรมาณพ เราพรรณนาการปฏิบัติชอบของคฤหัสถ์หรือบรรพชิต จริงอยู่คฤหัสถ์หรือบรรพชิตปฏิบัติชอบแล้ว ชื่อว่าเป็นผู้ยินดีกุศลธรรมเครื่องนำออกไปจากทุกข์ เพราะเหตุแห่งอธิกรณ์ คือ การปฏิบัติชอบ

     (๒๐/๗๕๑ สุภสูตร พระผู้มีพระภาคตรัสกับสุภมาณพโตเทยยบุตร)

     ๖. ดูกรภิกษุทั้งหลาย สงฆ์หวังอยู่ พึงคว่ำบาตรแก่อุบาสกผู้ประกอบด้วยองค์ ๘ ประการ องค์ ๘ เป็นไฉน คือ

            (๑) อุบาสกพยายามเพื่อความเสื่อมลาภแก่ภิกษุทั้งหลาย

            (๒) พยายามเพื่อความฉิบหายแก่ภิกษุทั้งหลาย

            (๓) พยายามเพื่อความอยู่ไม่ได้แก่ภิกษุทั้งหลาย

            (๔) ย่อมด่าย่อมบริภาษภิกษุทั้งหลาย

            (๕) ยุยงภิกษุทั้งหลายให้แตกจากภิกษุทั้งหลาย

            (๖) ติเตียนพระพุทธเจ้า

            (๗) ติเตียนพระธรรม

            (๘) ติเตียนพระสงฆ์

     (๓๕/๔๔๐ ปัตตสูตร)

     ๗. ดูกรภิกษุทั้งหลาย อุบาสกหวังอยู่ พึ่งประกาศความไม่เลื่อมใสแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๘ ประการ ธรรม ๘ ประการเป็นไฉน คือ

            (๑) พยายามเพื่อความเสื่อมลาภแก่คฤหัสถ์ทั้งหลาย

            (๒) พยายามเพื่อความฉิบหายแก่คฤหัสถ์ทั้งหลาย

            (๓) ด่าบริภาษคฤหัสถ์ทั้งหลาย

            (๔) ยุยงคฤหัสถ์ทั้งหลายให้แตกจากคฤหัสถ์ทั้้งหลาย

            (๕) ติเตียนพระพุทธเจ้า

            (๖) ติเตียนพระธรรม

            (๗) ติเตียนพระสงฆ์

            (๘) และพบเห็นภิกษุนั้นในที่อโคจร (สถานที่ที่ภิกษุไม่ควรไป)

     (๓๕/๔๔๑ อัปปสาทสูตร)